TIN TỨC

DỊCH VỤ NHA KHOA

TIN TỨC

Khoang miệng là gì? Cấu tạo, chức năng đối với cơ thể

24/01/2026

Khoang miệng là bộ phận quan trọng, không chỉ đảm nhiệm chức năng ăn nhai mà còn góp phần bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, hỗ trợ hô hấp và giao tiếp hằng ngày. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ cấu tạo, vai trò cũng như các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý trong khoang miệng. Cùng Nha khoa Việt Hàn tìm hiểu chi tiết để chủ động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe răng miệng một cách hiệu quả.

Nội dung

1. Khoang miệng là gì?

Khoang miệng là cửa ngõ đầu tiên của cơ thể, nơi tiếp nhận thức ăn, không khí và cũng là tuyến phòng vệ quan trọng giúp ngăn chặn vi khuẩn, virus xâm nhập. Không chỉ đơn thuần phục vụ cho việc ăn nhai, khoang miệng còn tham gia trực tiếp vào quá trình hô hấp, phát âm và giao tiếp hằng ngày.

Sức khỏe khoang miệng ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe toàn thân

Đối với người trung niên, sức khỏe khoang miệng có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe toàn thân. Các bệnh lý như viêm nướu, viêm nha chu, mất răng hay khô miệng không chỉ gây khó khăn khi ăn uống mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và suy giảm chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc hiểu rõ về khoang miệng và chăm sóc đúng cách là yếu tố then chốt để duy trì sức khỏe lâu dài.

2. Cấu tạo của khoang miệng

Khoang miệng có cấu tạo phức tạp, bao gồm nhiều bộ phận liên kết chặt chẽ với nhau, mỗi bộ phận đảm nhiệm một vai trò riêng nhưng cùng phối hợp để thực hiện các chức năng quan trọng như tiêu hóa, hô hấp, phát âm và bảo vệ cơ thể.

2.1 Môi và má

Môi và má tạo thành lớp bao bọc phía trước và hai bên khoang miệng. Chúng giúp giữ thức ăn trong quá trình nhai, hỗ trợ phát âm và thể hiện cảm xúc. Niêm mạc môi – má cũng là nơi dễ bị tổn thương nếu có thói quen cắn má, hút thuốc hoặc vệ sinh răng miệng kém.

2.2 Tiền đình miệng (đáy hành lang)

Tiền đình miệng là khoảng không gian nằm giữa môi, má và cung răng – nướu. Đây là khu vực thường xuyên tiếp xúc với bàn chải đánh răng, đồng thời cũng là nơi dễ tích tụ mảng bám và thức ăn thừa nếu vệ sinh không kỹ, làm tăng nguy cơ viêm nướu và hôi miệng.

2.3 Răng, nướu và xương ổ răng

Răng đảm nhiệm chức năng nghiền nát thức ăn, giúp quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả. Răng được giữ vững nhờ xương ổ răng và được bao quanh, bảo vệ bởi nướu răng. Nướu khỏe mạnh có màu hồng nhạt, săn chắc và ôm sát cổ răng. Khi nướu viêm hoặc xương ổ răng tiêu dần theo tuổi tác, răng có thể lung lay và dẫn đến mất răng.

2.4 Vòm miệng (khẩu cái)

Vòm miệng đóng vai trò như “trần nhà” của khoang miệng, ngăn cách với khoang mũi. Khẩu cái cứng ở phía trước giúp lưỡi đẩy thức ăn trong quá trình nhai, còn khẩu cái mềm ở phía sau hỗ trợ nuốt và phát âm, đồng thời ngăn thức ăn trào ngược lên mũi.

2.5 Lưỡi

Lưỡi là một khối cơ linh hoạt nằm ở sàn miệng. Trên bề mặt lưỡi có nhiều gai vị giác giúp cảm nhận mùi vị. Ngoài ra, lưỡi còn giúp đảo trộn thức ăn, hỗ trợ nuốt và điều chỉnh luồng hơi khi nói. Những thay đổi bất thường ở lưỡi như đau rát, loét kéo dài, đổi màu có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cần được thăm khám sớm.

2.6 Tuyến nước bọt

Các tuyến nước bọt hoạt động liên tục để tiết nước bọt, giúp làm ẩm khoang miệng, hỗ trợ nuốt và bắt đầu quá trình tiêu hóa tinh bột. Nước bọt còn có tác dụng làm sạch tự nhiên, hạn chế vi khuẩn gây sâu răng và hôi miệng. Tình trạng khô miệng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ sâu răng và viêm nhiễm.

2.7 Sàn miệng

Sàn miệng nằm dưới lưỡi, được cấu tạo từ các mô mềm và cơ nâng đỡ. Khu vực này chứa nhiều mạch máu và tuyến nước bọt dưới lưỡi, do đó rất nhạy cảm. Một số loại thuốc tim mạch thường được đặt dưới lưỡi để hấp thu nhanh vào máu.

2.8 Hệ thống bạch huyết

Trong khoang miệng có các mô bạch huyết như amidan, đóng vai trò nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn, virus xâm nhập qua đường miệng. Khi hệ thống này suy yếu hoặc viêm nhiễm kéo dài, nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp và răng miệng sẽ tăng cao.

Xem thêm: Lí do nên khám răng định kỳ mỗi 6 tháng/ 1 lần?

3. Vị trí của khoang miệng

Việc xác định đúng vị trí của khoang miệng giúp Cô Chú, Anh Chị hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa khoang miệng với các cơ quan quan trọng khác trong cơ thể. Khoang miệng nằm ở nửa dưới khuôn mặt, phía dưới mũi và phía trên cằm, là không gian trung tâm kết nối giữa hệ tiêu hóa và hệ hô hấp.

Cụ thể, khoang miệng được giới hạn bởi các vùng sau:

3.1 Phía trước và hai bên: Môi và má

Môi trên, môi dưới và má tạo thành lớp bao bọc phía trước và hai bên khoang miệng. Môi có chức năng che chắn, bảo vệ khỏi các tác nhân bên ngoài, đồng thời giữ ẩm cho niêm mạc miệng. Má không chỉ góp phần tạo hình khuôn mặt mà còn tham gia tích cực vào quá trình nhai, giúp đưa thức ăn về đúng vị trí giữa hai hàm răng để nghiền nát. Bên cạnh đó, cơ má còn hỗ trợ phát âm và biểu lộ cảm xúc, giúp giao tiếp hằng ngày trở nên rõ ràng và tự nhiên hơn.

3.2 Phía trên: Vòm miệng (khẩu cái)

Phía trên khoang miệng là vòm miệng, có vai trò ngăn cách khoang miệng với hốc mũi. Vòm miệng gồm hai phần: khẩu cái cứng ở phía trước được cấu tạo từ xương và khẩu cái mềm ở phía sau được cấu tạo từ cơ. Khi Cô Chú, Anh Chị ăn uống hoặc nuốt thức ăn, khẩu cái mềm và lưỡi gà sẽ co lại, đóng đường thông lên mũi, giúp thức ăn đi đúng hướng xuống thực quản và tránh tình trạng sặc hoặc trào lên mũi.

3.3 Phía dưới: Sàn miệng

Sàn miệng nằm ngay dưới lưỡi, được nâng đỡ chủ yếu bởi các cơ hàm móng và chứa các tuyến nước bọt quan trọng như tuyến dưới hàm và tuyến dưới lưỡi. Khu vực này có nhiều mạch máu và dây thần kinh, vì vậy rất nhạy cảm và cần được bảo vệ cẩn thận. Trong các thủ thuật nha khoa, đặc biệt là cấy ghép Implant ở hàm dưới, nha sĩ phải đánh giá kỹ vị trí sàn miệng để đảm bảo an toàn tối đa cho người điều trị.

3.4 Phía sau: Yết hầu (eo họng)

Phía sau khoang miệng là yết hầu – nơi khoang miệng thông với hầu họng. Đây là vùng có amidan và lưỡi gà, đóng vai trò như một “điểm giao” quan trọng giữa đường ăn và đường thở. Cơ chế sinh lý tại yết hầu giúp phân luồng chính xác: thức ăn được dẫn xuống thực quản, trong khi không khí đi xuống khí quản. Nhờ đó, Cô Chú, Anh Chị có thể ăn uống và hô hấp an toàn, hạn chế nguy cơ sặc hoặc nghẹn.

4. Vì sao cần quan tâm đến sức khỏe khoang miệng?

Khoang miệng khỏe mạnh giúp ăn uống ngon miệng, phát âm rõ ràng và duy trì nụ cười tự tin. Ngược lại, những vấn đề nhỏ trong khoang miệng nếu không được phát hiện sớm có thể tiến triển thành bệnh lý nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe toàn thân, đặc biệt ở người trung niên.

Việc thăm khám răng miệng định kỳ tại các cơ sở nha khoa uy tín sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong khoang miệng, từ đó có phương án điều trị kịp thời và hiệu quả.

Xem thêm: Vệ sinh răng miệng đúng cách cho con qua các giai đoạn phát triển

5. Khoang miệng có chức năng gì?

Khoang miệng đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng, gắn liền trực tiếp với sự sống và chất lượng cuộc sống hằng ngày. Không chỉ là nơi ăn uống mà còn tham gia vào tiêu hóa, hô hấp, giao tiếp và nhiều hoạt động sinh lý khác của cơ thể. Sự khỏe mạnh của khoang miệng vì thế có ảnh hưởng sâu rộng đến sức khỏe toàn thân, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

5.1 Chức năng tiêu hóa: Nhai và nuốt

Khoang miệng là nơi bắt đầu của quá trình tiêu hóa. Khi thức ăn được đưa vào miệng, răng sẽ thực hiện chức năng cắt, xé và nghiền nhỏ. Lưỡi đảo trộn thức ăn với nước bọt để tạo thành khối thức ăn mềm, giúp việc nuốt và tiêu hóa ở dạ dày diễn ra thuận lợi hơn.

Sau khi nhai, thức ăn bước vào giai đoạn nuốt. Nuốt là quá trình đưa thức ăn và nước uống từ khoang miệng xuống dạ dày thông qua thực quản. Quá trình này gồm hai giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị trong miệng có sự kiểm soát của ý thức và giai đoạn phản xạ tự động khi thức ăn đi qua hầu họng và thực quản. Cơ chế nuốt chính xác giúp thức ăn đi đúng đường tiêu hóa, ngăn không cho lọt vào đường thở gây sặc, nghẹn hoặc khó thở.

5.2 Chức năng giao tiếp (phát âm)

Khoang miệng đóng vai trò như một “hộp cộng hưởng âm thanh” của cơ thể. Luồng khí từ phổi đi qua dây thanh quản tạo ra âm thanh cơ bản, nhưng để hình thành tiếng nói rõ ràng, cần sự phối hợp linh hoạt của môi, lưỡi, răng và vòm miệng. Bất kỳ tổn thương hay bất thường nào trong khoang miệng cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng phát âm, giao tiếp và sự tự tin trong sinh hoạt hằng ngày.

5.3 Chức năng hô hấp

Mặc dù mũi là cơ quan hô hấp chính, khoang miệng vẫn đóng vai trò là đường thở dự phòng quan trọng. Khi đường mũi bị tắc nghẽn do cảm cúm, viêm mũi hoặc khi cơ thể cần nhiều oxy hơn trong lúc vận động mạnh, khoang miệng sẽ hỗ trợ đưa không khí vào phổi, giúp duy trì quá trình hô hấp ổn định.

5.4 Hỗ trợ giữ thăng bằng

Một chức năng ít được chú ý của khoang miệng là mối liên hệ với khả năng giữ thăng bằng của cơ thể. Khớp thái dương hàm vận động nhịp nhàng giúp duy trì áp lực ổn định trong tai giữa – cơ quan liên quan trực tiếp đến thăng bằng. Khi khớp hàm gặp vấn đề, người bệnh có thể cảm thấy mỏi hàm, đau đầu, chóng mặt hoặc mất cân bằng.

5.5 Hỗ trợ dẫn lưu xoang

Hoạt động của các cơ hàm và cơ mặt trong quá trình nhai và nói chuyện còn giúp hỗ trợ dẫn lưu dịch từ các xoang mặt xuống họng. Nhờ đó, các hốc xoang được thông thoáng hơn, góp phần giảm nguy cơ viêm xoang và nhiễm trùng đường hô hấp trên.

6. Mối liên hệ giữa khoang miệng và các cơ quan khác

Khoang miệng không tồn tại độc lập mà có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều cơ quan trong cơ thể. Thông qua vòm miệng, khoang miệng liên thông với hốc mũi, lý giải vì sao các bệnh lý răng miệng có thể ảnh hưởng đến xoang. Qua yết hầu, khoang miệng kết nối với hầu họng, thực quản và khí quản, đóng vai trò quan trọng trong việc phân luồng ăn – thở.

Xem thêm: Cách chữa hôi miệng tại nhà hiệu quả và an toàn

Ngoài ra, các tuyến nước bọt liên tục tiết nước bọt vào khoang miệng giúp giữ ẩm, kháng khuẩn và hỗ trợ tiêu hóa. Hệ thống thần kinh và mạch máu phong phú giúp cảm nhận vị giác, nhiệt độ và đau. Chính vì sự liên kết phức tạp này, bất kỳ vấn đề nào xảy ra trong khoang miệng đều có thể tác động đến sức khỏe tổng thể và ngược lại.

Việc hiểu rõ cấu tạo và chức năng của khoang miệng chính là bước đầu giúp Cô Chú, Anh Chị chủ động chăm sóc răng miệng đúng cách, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và phòng ngừa bệnh lý hiệu quả. Đừng chờ đến khi đau nhức hay mất răng mới điều trị, hãy thăm khám răng miệng định kỳ tại cơ sở nha khoa uy tín để bảo vệ sức khỏe lâu dài và giữ gìn nụ cười khỏe mạnh mỗi ngày.